Centrum wiedzy

Czym jest rozszczep wargi i podniebienia?

Moment, w którym dowiadujecie się Państwo o diagnozie rozszczepu u swojego dziecka, może wywołać wiele pytań i naturalnego niepokoju. Chcę Państwa zapewnić, że współczesna chirurgia dziecięca i medycyna radzą sobie z tą wadą niezwykle skutecznie. Dzieci z rozszczepem, dzięki odpowiedniej opiece, rozwijają się prawidłowo, pięknie mówią, bez przeszkód jedzą i cieszą się pełnowartościowym, szczęśliwym życiem.

Jest to wada rozwojowa powstająca na bardzo wczesnym etapie ciąży (w okresie prenatalnym), kiedy tkanki tworzące twarz i jamę ustną z przyczyn wieloczynnikowych (zarówno genetycznych, jak i środowiskowych) nie połączyły się ze sobą w pełni.

Masz pytania? Napisz na WhatsApp
Dr Adam Mol z małym pacjentem w domowej atmosferze

Rozszczep wargi i podniebienia – charakterystyka i rodzaje

W zależności od tego, które tkanki nie uległy całkowitemu zrostowi, wyróżniamy kilka głównych postaci tej wady.

01

Rozszczep wargi (cheiloschisis)

To szczelina w górnej wardze, która może dotyczyć jednej strony (jednostronny) lub obu stron (obustronny).

  • Niepełny: ma postać niewielkiego wcięcia w czerwieni wargowej.
  • Pełny: przechodzi przez całą wysokość wargi, sięgając aż do podstawy nosa. Przy obustronnym pełnym rozszczepie centralna część wargi może tworzyć swobodny segment (tzw. prekoleumella).
  • Szczelina może również obejmować wyrostek zębodołowy (dziąsło), czyli miejsce, z którego w przyszłości wyrosną ząbki.
02

Rozszczep podniebienia (palatoschisis)

To otwór w stropie jamy ustnej. Może przybierać różne formy:

  • Rozszczep podniebienia miękkiego: dotyczy tylko tylnej, mięśniowej części podniebienia.
  • Rozszczep podniebienia twardego i miękkiego: szczelina biegnie przez całą długość stropu jamy ustnej (część kostną z przodu i miękką z tyłu).
  • Ukryty rozszczep podniebienia (podśluzówkowy): błona śluzowa jest nienaruszona i podniebienie z pozoru wygląda prawidłowo, jednak pod spodem mięśnie lub kości nie są ze sobą połączone. Może on wpływać na karmienie lub mowę dziecka.
03

Rozszczep wargi i podniebienia łącznie (CLP)

Tzw. komplet — sytuacja, w której szczelina przechodzi przez wszystkie struktury: od wargi, przez wyrostek zębodołowy, aż po podniebienie twarde i miękkie.

Schemat postępowania leczeniowego

Rozszczep wargi i podniebienia

Leczenie rozszczepu to proces etapowy, w którym kluczowe jest zaufanie i opieka doświadczonego zespołu specjalistów. Poniżej przykładowy schemat postępowania leczeniowego, dostosowywany indywidualnie do każdego dziecka.

0–3 m.ż.
Ortodoncja wczesna (opcjonalna)
Terapia formowania nosowo-wyrostkowego (NAM) to nieinwazyjna, przedoperacyjna metoda ortopedyczna stosowana u noworodków z rozszczepem wargi i/lub podniebienia. Jej celem jest przygotowanie tkanek miękkich i chrzęstnych do operacji pierwotnej.
3–6 m.ż.
Pierwsza operacja: zespolenie wargi (cheiloplastyka)
Poprawa estetyki, zamknięcie ciągłości wargi. Połączona z korektą nosa i łuku zębowego.
9–18 m.ż.
Operacja podniebienia (palatoplastyka)
Zamknięcie podniebienia twardego i miękkiego.
2–4 r.ż.
Kontrole logopedyczne, foniatryczne i laryngologiczne
Obserwacja mowy, ewentualne leczenie przetok, zaburzeń słuchu.
2–7 lat
Wczesna ortodoncja
Rozszerzenie szczęki aparatem zdejmowanym lub hyraxem. Przygotowanie miejsca na zęby stałe.
8–11 lat
Przeszczep kości do wyrostka zębodołowego (alweoloplastyka)
Przed wyrżnięciem kła stałego – stabilizacja kości i umożliwienie erupcji zęba. Pobranie kości z talerza biodrowego.
po przeszczepie
Leczenie ortodontyczne stałe
Aparat stały w celu ustawienia zębów w prawidłowym łuku. Utrzymanie przestrzeni, korekta zgryzu.
~12–16 lat
Dodatkowe zabiegi (opcjonalnie)
Korekcje nosa, korekta blizn.
> 16 lat
Korekta ortognatyczna, jeśli konieczna
Chirurgia szczękowo-twarzowa w celu korekty zgryzu, tylko jeśli wada jest znacząca.

Ważne słowo dla Rodziców: Diagnostyka i pierwsze kroki

Współczesna technologia pozwala wykryć wiele wad już w trakcie ciąży, jednak należy pamiętać o jednej, niezwykle ważnej rzeczy: diagnoza postawiona podczas rutynowych badań USG w ciąży nie zawsze musi być w pełni trafna w odniesieniu do podniebienia.

O ile rozszczep wargi jest stosunkowo dobrze widoczny, o tyle precyzyjne ocenienie podniebienia w łonie matki bywa niezwykle trudne i wymaga wyjątkowo specyficznych, rzadko spotykanych warunków ułożenia płodu. Dlatego jako lekarz zawsze powtarzam rodzicom: warto przygotować się emocjonalnie i organizacyjnie na każdy scenariusz. Taki spokój i gotowość to najlepsze wsparcie, jakie mogą Państwo podarować swojemu dziecku na starcie.

Asystent strony
Online
Dzień dobry. Mogę pomóc znaleźć informacje o konsultacji, miejscach przyjęć lub poradniku dla rodziców.
Asystent nie zastępuje konsultacji medycznej.